{"id":143,"date":"2014-06-11T19:39:26","date_gmt":"2014-06-11T17:39:26","guid":{"rendered":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/news\/analizy-izotopow-stabilnych\/"},"modified":"2025-01-16T16:52:01","modified_gmt":"2025-01-16T15:52:01","slug":"analizy-izotopow-stabilnych","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/o-projekcie\/metody-badan\/analizy-izotopow-stabilnych\/","title":{"rendered":"Analizy izotop\u00f3w stabilnych"},"content":{"rendered":"<div>Niekt\u00f3re pierwiastki, wyst\u0119puj\u0105ce w wi\u0119cej ni\u017c jednej postaci stabilnej, zwane s\u0105 izotopami. Izotopy stabilne tym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tym od izotop\u00f3w promieniotw\u00f3rczych, \u017ce nie ulegaj\u0105 rozpadowi w czasie. Stabilne izotopy atom\u00f3w okre\u015blonego pierwiastka r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie liczby neutron\u00f3w, przy zachowaniu tej samej liczby proton\u00f3w. Na przyk\u0142ad, w\u0119giel wyst\u0119puje w dw\u00f3ch stabilnych formach: l\u017cejszy 12C, ma 6 proton\u00f3w i 6 neutron\u00f3w i mas\u0119 atomow\u0105 12; ci\u0119\u017cszy 13C, ma 6 protonami i 7 neutron\u00f3w i mas\u0119 atomow\u0105 13. Zazwyczaj ci\u0119\u017csze izotopy stabilne wyst\u0119puj\u0105 w przyrodzie rzadziej i mog\u0105 by\u0107 stosowane jako znaczniki. W\u015br\u00f3d biologicznie wa\u017cnych pierwiastk\u00f3w, takich jak wod\u00f3r (H), w\u0119giel (C), azot (N), tlen (O) i siarka (S), l\u017cejsze izotopy wyst\u0119puj\u0105 oko\u0142o 20 razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c ich ci\u0119\u017csze odpowiedniki. Wzgl\u0119dna cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania ci\u0119\u017ckiego izotopu w por\u00f3wnaniu z izotopem l\u017cejszym (np 13C \/ 12C) mo\u017ce by\u0107 mierzona za pomoc\u0105 spektrometru masowego i jest wyra\u017cana jako proporcja. Taka proporcja ci\u0119\u017ckiego do lekkiego izotopu mo\u017ce by\u0107 nast\u0119pnie znormalizowana wzgl\u0119dem mi\u0119dzynarodowych pr\u00f3bek referencyjnych (standard\u00f3w) i wyra\u017cona jako wska\u017anik delta (\u03b4) lub jako promil (\u2030). Jako, \u017ce zwierz\u0119ta &#8222;s\u0105 tym, co jedz\u0105&#8221;, proporcje izotop\u00f3w w ich tkankach, zwane \u201epodpisami izotopowymi\u201d, mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do wnioskowania o ich diecie czy \u015brodowisku, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105.<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"lazyload fadein  alignright size-full wp-image-139\" style=\"margin-left: 10px; margin-top: 50px; float: right;\" src=\"data:image\/svg+xml;charset=utf-8,%3Csvg%20xmlns%3D&#039;http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg&#039;%20width%3D&#039;300&#039;%20height%3D&#039;225&#039;%20viewBox%3D&#039;0%200%20300%20225&#039;%20%2F%3E\" data-src=\"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/8_hair_NS.jpg\" alt=\"8 hair NS\" width=\"300\" height=\"225\" data-srcset=\"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/8_hair_NS.jpg 800w, https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/8_hair_NS-680x510.jpg 680w, https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/8_hair_NS-300x225.jpg 300w\" data-sizes=\"auto\" \/><noscript><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignright size-full wp-image-139\" style=\"margin-left: 10px; margin-top: 50px; float: right;\" src=\"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/8_hair_NS.jpg\" alt=\"8 hair NS\" width=\"300\" height=\"225\"  \/><\/noscript><\/div>\n<p>Niekt\u00f3re tkanki, takie jak w\u0142osy, pi\u00f3ra czy paznokcie zachowuj\u0105 \u201ezapis izotopowy\u201d odzwierciedlaj\u0105cy przeci\u0119tn\u0105 diet\u0119 w okresie, kiedy tkanki te powstawa\u0142y. Analiza izotopowa tych tkanek pozwala na badanie diety zwierz\u0105t, jednocze\u015bnie eliminuj\u0105c potencjalne b\u0142\u0119dy interpretacji tradycyjnych bada\u0144 diety. Inne tkanki s\u0105 aktywne metabolicznie i przekazuj\u0105 informacje o diecie z ostatnich kilku dni (w przypadku w\u0105troby lub osocza krwi) do ostatnich kilku tygodni (w przypadku mi\u0119\u015bni lub pe\u0142nej krwi). Ocen\u0119 diety w trakcie ca\u0142ego \u017cycia osobnika mo\u017cna przeprowadzi\u0107 dzi\u0119ki analizie izotopowej kolagenu kostnego. W analizach diety zwykle wykorzystywane s\u0105 izotopy w\u0119gla i azotu, natomiast izotopy tlenu, wodoru i siarki s\u0105 szeroko wykorzystywane do \u015bledzenia przemieszczania si\u0119 zwierz\u0105t, wykorzystania siedliska (np. morskiego w por\u00f3wnaniu z l\u0105dowym), a tak\u017ce do badania zmian klimatycznych.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"lazyload fadein  alignleft size-full wp-image-141\" style=\"margin-right: 10px; margin-top: 25px; float: left;\" src=\"data:image\/svg+xml;charset=utf-8,%3Csvg%20xmlns%3D&#039;http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg&#039;%20width%3D&#039;300&#039;%20height%3D&#039;225&#039;%20viewBox%3D&#039;0%200%20300%20225&#039;%20%2F%3E\" data-src=\"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/47_isotopes.jpg\" alt=\"47 isotopes\" width=\"300\" height=\"225\" data-srcset=\"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/47_isotopes.jpg 640w, https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/47_isotopes-300x225.jpg 300w\" data-sizes=\"auto\" \/><noscript><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" alignleft size-full wp-image-141\" style=\"margin-right: 10px; margin-top: 25px; float: left;\" src=\"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2014\/06\/47_isotopes.jpg\" alt=\"47 isotopes\" width=\"300\" height=\"225\"  \/><\/noscript><\/p>\n<p>W ostatnich latach znacznie wzros\u0142o zainteresowanie u\u017cywaniem izotop\u00f3w stabilnych w badaniach ekologicznych, m.in. w badaniach z zakresu fizjologii i ekologii ro\u015blin i zwierz\u0105t; w kompleksowych badaniach ekosystem\u00f3w l\u0105dowych, morskich i s\u0142odkowodnych ekosystemu, badaniach migracji, badaniach zanieczyszczenia \u015brodowiska, w badaniach atmosfery, a nawet w ochronie przyrody, badaniach paleontologicznych czy archeologicznych. Izotopy stabilne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bardzo przydatne jako znaczniki o ocenie kr\u00f3tko-, \u015brednio- i d\u0142ugoterminowe proces\u00f3w ekologicznych. Izotopy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym narz\u0119dziem do monitorowania wp\u0142ywu cz\u0142owieka na krajobraz i \u015brodowisko, a w badaniach na tym wp\u0142ywem opracowuje si\u0119 tzw. mapy izotop\u00f3w (ang. isoscapes).<\/p>\n<p>W ramach projektu GLOBE przeprowadzone zostan\u0105 analizy izotopowe wsp\u00f3\u0142czesnych, historycznych i kopalnych pr\u00f3b (g\u0142\u00f3wnie ko\u015bci i w\u0142os\u00f3w) nied\u017awiedzi pochodz\u0105cych z populacji karpackiej i skandynawskiej. Zbadamy tak\u017ce pr\u00f3by potencjalnego po\u017cywienia nied\u017awiedzi.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\">Fot. Nuria Selva: pr\u00f3bka sier\u015bci nied\u017awiedzia oraz pr\u00f3bka wysuszonej kosmatki olbrzymiej (<em>Luzula sylvatica<\/em>)<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niekt\u00f3re pierwiastki, wyst\u0119puj\u0105ce w wi\u0119cej ni\u017c jednej postaci stabilnej, zwane s\u0105 izotopami. Izotopy stabilne tym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tym od izotop\u00f3w promieniotw\u00f3rczych, \u017ce nie ulegaj\u0105 rozpadowi w czasie. Stabilne izotopy atom\u00f3w okre\u015blonego pierwiastka r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie liczby neutron\u00f3w, przy zachowaniu tej samej liczby proton\u00f3w. Na przyk\u0142ad, w\u0119giel wyst\u0119puje w dw\u00f3ch stabilnych formach: l\u017cejszy 12C, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"parent":47,"menu_order":20,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"class_list":["post-143","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=143"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":694,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/143\/revisions\/694"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/47"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}