{"id":58,"date":"2014-05-29T17:24:35","date_gmt":"2014-05-29T15:24:35","guid":{"rendered":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/news\/biologia-ekologia-i-zachowanie-niedzwiedzi\/"},"modified":"2025-01-17T18:39:21","modified_gmt":"2025-01-17T17:39:21","slug":"biologia-ekologia-i-zachowanie-niedzwiedzi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/niedzwiedz-brunatny\/biologia-ekologia-i-zachowanie-niedzwiedzi\/","title":{"rendered":"Biologia, ekologia i zachowanie nied\u017awiedzi"},"content":{"rendered":"

\"6

Nied\u017awiedzie brunatne s\u0105 wszystko\u017cerne. Sk\u0142ad ich diety zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od dost\u0119pno\u015bci pokarmu i pory roku. W biogeograficznej skali, sk\u0142ad ten zale\u017cy od po\u0142o\u017cenia (d\u0142ugo\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 geograficzna oraz wysoko\u015b\u0107 nad poziomem morza) oraz warunk\u00f3w \u015brodowiska (temperatura i pokrywa \u015bnie\u017cna). W lasach strefy umiarkowanej dominuje pokarm ro\u015blinny i bezkr\u0119gowce, a w tundrze kr\u0119gowce. W niekt\u00f3rych regionach pokarm pochodzenia antropogenicznego (np. karma dla zwierzyny \u0142ownej, owoce z sadow) stanowi g\u0142\u00f3wny sk\u0142adnik nied\u017awiedziej diety. W cyklu rocznym nied\u017awiedzi wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 cztery stany fizjologiczne: sen zimowy, hipofagia, normalna aktywno\u015b\u0107 i hyperfagia. Na dalekiej p\u00f3\u0142nocy, sen zimowy mo\u017ce trwa\u0107 nawet ponad 7 miesi\u0119cy, cho\u0107 niekt\u00f3re osobniki w cieplejszych regionach mog\u0105 by\u0107 aktywne przez ca\u0142y rok. D\u0142ugo\u015b\u0107 snu zimowego nied\u017awiedzi jest ro\u017cna w ro\u017cnych populacjach. Generalnie, im wi\u0119ksza jest szeroko\u015b\u0107 geograficzna tym d\u0142u\u017cszy okres hibernacji. Ci\u0119\u017carne samice najwcze\u015bniej zak\u0142adaj\u0105 gawry i opuszczaj\u0105 je jako ostatnie. Czas trwania hibernacji zale\u017cy tak\u017ce od wieku osobnik\u00f3w. Doros\u0142e samce jako ostatnie zapadaj\u0105 w sen zimowy i najwcze\u015bniej opuszczaj\u0105 gawry. Do po\u0142owy maja samice z m\u0142odymi pozostaj\u0105 stosunkowo blisko miejsca gawrowania. Chocia\u017c nied\u017awiedzie wykazuj\u0105 wysoki stopie\u0144 przywi\u0105zania do rejon\u00f3w gawrowania, tylko wyj\u0105tkowo ponownie korzystaj\u0105 z tej samej gawry.<\/p>\n

Okres godowy nied\u017awiedzi brunatnych zwykle rozpoczyna si\u0119 na pocz\u0105tku maja i trwa do lipca. Osobniki w wieku rozrodczym nale\u017c\u0105ce do obu p\u0142ci kopuluj\u0105 wielokrotnie, cz\u0119sto z wieloma partnerami. M\u0142ode rodz\u0105 si\u0119 w trakcie snu zimowego, od grudnia do marca. W momencie urodzenia m\u0142ode s\u0105 nagie i \u015blepe. Wa\u017c\u0105 oko\u0142o 350\u2013500 gram. \u015arednia wielko\u015b\u0107 miotu jest ro\u017cna w ro\u017cnych populacjach i wynosi 1,3\u20132,6 m\u0142odych. M\u0142ode z jednego miotu mog\u0105 by\u0107 potomstwem ro\u017cnych ojc\u00f3w. Okres reprodukcyjny u samic mo\u017ce trwa\u0107 od 3 do 29 roku \u017cycia, z najwi\u0119ksz\u0105 wydajno\u015bci\u0105 w wieku 8\u20139 lat. W wi\u0119kszo\u015bci populacji matka opiekuje si\u0119 potomstwem przez 1,4 do 3,5 roku. Najwi\u0119ksza \u015bmiertelno\u015b\u0107 nied\u017awiedzi brunatnych wyst\u0119puje w pierwszym roku \u017cycia. Za jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn \u015bmiertelno\u015bci m\u0142odych, przynajmniej w niekt\u00f3rych populacjach, uwa\u017cane jest dzieciob\u00f3jstwo ze strony samc\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci populacji nied\u017awiedzi, g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 ich \u015bmiertelno\u015bci jest dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. W naturze nied\u017awiedzie mog\u0105 \u017cy\u0107 ponad 30 lat, w niewoli najstarszy samiec do\u017cy\u0142 50 lat, a najstarsza samica 42 lata.<\/p>\n

\"39

Fot. Tomasz Zwijacz-Kozica i Ole Frobert \u00a9<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nied\u017awied\u017a brunatny (Ursus arctos) jest gatunkiem o ogromnych wymaganiach przestrzennych i niskim tempie reprodukcji. Jest przy tym bardzo wra\u017cliwy na utrat\u0119 i fragmentacj\u0119 siedlisk oraz zak\u0142\u00f3cenia ze strony cz\u0142owieka, szczeg\u00f3lnie zim\u0105. Na aktualny zasi\u0119g gatunku bardzo istotny wp\u0142yw mia\u0142o prze\u015bladowanie przez ludzi, dlatego te\u017c siedliska obecnie wykorzystywane przez nied\u017awiedzie niekoniecznie musz\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"parent":7,"menu_order":10,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"class_list":["post-58","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/58","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/58\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":764,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/58\/revisions\/764"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/carpathianbear.pl\/globe\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}