W ramach projektów WildINTEL i BIG_PICTURE zorganizowano wspólne sympozjum podczas 8. Europejskiego Kongresu Biologii Ochrony (ECCB 2026) w Leiden, gromadząc badaczy z całej Europy, aby przedstawić najnowsze osiągnięcia w monitoringu przyrody opartym na fotopułapkach. Podczas sympozjum pokazano, w jaki sposób innowacje technologiczne, nauka obywatelska (ang. citizen science) i międzynarodowa współpraca pomagają budować nową generację systemów monitorowania bioróżnorodności. Jak te rozwiązania mogą wesprzeć monitoring niedźwiedzi na poziomie lokalnym, krajowym i europejskim?
Lepsze projektowanie badań. Skuteczny monitoring zaczyna się na długo przed zainstalowaniem pierwszej fotopułapki. Liczba i rozmieszczenie kamer powinny uwzględniać złożoność krajobrazu oraz ekologię monitorowanego gatunku. Odpowiednio zaprojektowany schemat badań pozwala uzyskać bardziej wiarygodne szacunki występowania, liczebności oraz długoterminowych trendów populacyjnych.
Szybsza analiza zdjęć dzięki sztucznej inteligencji i nauce obywatelskiej. Duże programy monitoringowe generują miliony zdjęć. Platformy nauki obywatelskiej, takie jak Zooniverse, wraz z rozwiązaniami wykorzystującymi sztuczną inteligencję, takimi jak TRAPPER, mogą znacząco skrócić czas potrzebny na klasyfikację zdjęć. Aby jednak zachować wysoką jakość danych, nadal niezbędna jest weryfikacja części materiału przez ekspertów. Masz ochotę wypatrzyć niedźwiedzia przemierzającego Karpaty, nie ruszając się z kanapy? Zobacz tatrzański projekt realizowany w ramach European Camera Trap Project.
Od zdjęć do wiedzy ekologicznej. Nowoczesne metody analityczne pozwalają przekształcać dane z fotopułapek w wskaźniki ekologiczne istotne dla ochrony przyrody. Obejmują one m.in. mapowanie rozmieszczenia gatunków i zajętości siedlisk, szacowanie zagęszczenia populacji z wykorzystaniem Random Encounter Model, łączenie danych z systematycznych i oportunistycznych sieci fotopułapek w celu poprawy estymacji zagęszczenia oraz analiza wykorzystania siedlisk i aktywności zwierząt wyłącznie na podstawie danych z fotopułapek – bez konieczności zakładania obroży GPS.
Publikowanie danych zgodnie z zasadami FAIR. Podczas sympozjum podkreślono znaczenie wspólnych standardów, takich jak CamtrapDP, oraz publikowania danych za pośrednictwem infrastruktur GBIF i GEOBON. Dzięki temu zbiory danych z fotopułapek stają się interoperacyjne, łatwe do ponownego wykorzystania i zgodne z zasadami FAIR (Findable, Accessible, Interoperable and Reusable). W przypadku monitoringu niedźwiedzi oznacza to możliwość łączenia danych pochodzących z różnych projektów i krajów w celu oceny trendów populacyjnych, co stanowi kluczowe wsparcie dla podejmowania decyzji na poziomie krajowym i Unii Europejskiej.
Współpraca z interesariuszami. Nawet najlepsze narzędzia analityczne mają znaczenie dla ochrony przyrody tylko wtedy, gdy są wykorzystywane w praktyce przez osoby odpowiedzialne za monitoring i zarządzanie. Ścisła współpraca naukowców z parkami narodowymi, zarządcami terenów, służbami ochrony przyrody oraz administracją publiczną jest niezbędna, aby nowe metody monitoringu mogły zostać skutecznie wdrożone w terenie.