Od wczesnej wiosny tego roku pojawiają się doniesienia o niedźwiedziach szwendających się na obrzeżach wsi w polskich Karpatach Wschodnich. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie przychyliło się do żadnego z pięciu wniosków o eliminację niedźwiedzia, złożonych przez jednego z wójtów. Zamiast tego policja utworzyła jednostkę, która ma odstraszać zwierzęta. Dokładna data ostatniego legalnego zabicia niedźwiedzia w Polsce nie jest nam znana, ale prawdopodobnie było to kilkadziesiąt lat temu.
Nie jest to jedyny przypadek, w którym odbudowa populacji dużych drapieżników w Europie prowadzi do rozważenia czy nawet wdrożenia letalnych środków w niektórych regionach bądź państwach, jak na przykład w Szwecji, gdzie podjęto bezprecedensową decyzję o zabiciu dwukrotnie większej liczby wilków i rysi niż w latach poprzednich.
Negatywne postawy wobec dużych drapieżników i intencje ich zabijania prowadzą również do nielegalnej eliminacji bardzo cennych osobników, takich jak dwuletni samiec wilka, który przemierzył pół Europy i został skłusowany na Węgrzech. Niestety, legalnie czy nie, zabijanie nie jest niczym nowym, jako że wydaje się być stosunkowo częstym końcem dla osobników podejmujących wędrówki długodystansowe. Osobniki te są bardzo cenne dla łączności populacji. Niektórzy będą sugerować, że eliminacja takich osobników jest niezbędna dla budowania zaufania i tolerancji potrzebnych do ochrony lokalnych populacji dużych drapieżników. Jest to jednak nie tylko kontrowersyjne, ale może mieć również niepożądane konsekwencje dla przyrody, np. legalny odstrzał może zwiększyć kłusownictwo dużych drapieżników.
Zabijanie jest szczególnie kontrowersyjne, ponieważ istnieją dowody, że tylko niewielka część lokalnych populacji angażuje się w negatywne interakcje z ludźmi; zobacz naszą najnowszą publikację zgłębiającą tę kwestię w oparciu o dane dotyczące szkód wyrządzonych przez niedźwiedzie w polskich Karpatach.
Twierdzimy, że programy kontroli poprzez odstrzał są często nieuzasadnione i nieefektywne oraz mogą hamować różnorodność behawioralną dzikich populacji. W zamian wzywamy do wdrożenia strategii ochrony opartej na dowodach naukowych i zapobieganiu konfliktom. Dobre podejście do osiągnięcia tego celu zostało przedstawione w niedawno opublikowanym artykule, w którym zaproponowano integrację ekologii niedźwiedzi (ich potrzeb przetrwania) z czynnikami społeczno-ekonomicznymi (działaniami ludzi i postawami wobec niedźwiedzi) w celu zmapowania zdolności współistnienia niedźwiedzi i ludzi w krajobrazie. Identyfikacja obszarów, w których należy pracować nad profilaktyką i edukacją w sposób proaktywny, może promować bardziej zrównoważone i mniej konfliktowe zarządzanie niż odstrzał, którego rozpoczęcie – bez gruntownych badań – może ostatecznie otworzyć puszkę Pandory z niezamierzonymi konsekwencjami.
przez Carlos Bautista